ม๊องค์สีอะไรบ้าง เขียว บลู Opaline ลูติโน่ และ split คืออะไร

คำถามที่มือใหม่ถามผมบ่อยที่สุดหลังจาก "เลี้ยงยากไหม" ก็คือ "ม๊องค์สีอะไรบ้าง" แล้วพอเริ่มดูราคาก็จะเจอคำว่า split กับครอสตามมาทันที ซึ่งเป็นจุดที่คนซื้อนกตัวแรกมักงงและถูกบวกราคาโดยไม่รู้ตัว บทความนี้ผมเขียนจากประสบการณ์เพาะนกม๊องค์มาหลายปี อยากให้อ่านจบแล้วเดินไปคุยกับคนขายได้อย่างมั่นใจ

นกม๊องค์สีอะไรบ้างที่มีเลี้ยงในไทยตอนนี้

นกม๊องค์ที่เจอในตลาดไทยตอนนี้มีสีหลัก 7 กลุ่ม คือ เขียว บลู Opaline ลูติโน่ Turquoise Pallid และ Cinnamon และยังมีสีผสมที่เกิดจากการรวมยีน 2 ตัวขึ้นไปในนกตัวเดียว เช่น Blue Opaline หรือ Albino อีกหลายแบบ

สีเขียวคือสีดั้งเดิมตามธรรมชาติของ Monk Parakeet ส่วนสีอื่นทั้งหมดเป็นการกลายพันธุ์ที่คนเพาะรักษาสายไว้ นกม๊องค์แต่ละสีไม่ได้ต่างกันแค่หน้าตา แต่ต่างกันที่วิธีถ่ายทอดยีนด้วย ซึ่งเป็นตัวกำหนดว่าจับคู่แบบไหนแล้วจะได้ลูกสีอะไร

สี	ลักษณะที่เห็นจากภายนอก	แบบการถ่ายทอด	หมายเหตุ
เขียว (Green)	ตัวเขียวสด หน้าและอกเทาเป็นเกล็ด ปีกบินโทนน้ำเงินเข้ม	สีธรรมชาติ ยีนเด่น	ราคาถูกสุด แข็งแรงสุด
บลู (Blue)	ตัวฟ้า หน้าและอกเทาอมขาว ไม่มีสีเหลืองเลย	ยีนด้อยธรรมดา (recessive)	ตัวผู้และตัวเมีย split ได้ทั้งคู่
Opaline	ลายเทาที่อกจางลง ตัวสว่างขึ้น หลังมีลายจางเป็นรูปตัว V	ยีนด้อยแบบ sex-linked	ตัวเมีย split ไม่ได้
ลูติโน่ (Lutino)	ตัวเหลืองทั้งตัว ตาแดง ปีกบินขาว	ยีนด้อยแบบ sex-linked	รวมกับบลูได้ Albino ตัวขาวตาแดง
Turquoise	ฟ้าอมเขียว ยังมีเหลืองเจือที่ปีกและท้อง	ยีนด้อย อยู่ตำแหน่งเดียวกับบลู	จับคู่กับบลูได้ลูก Turquoise ได้เลย
Pallid	สีทั้งตัวจางลงเป็นพาสเทล ลายอกเบาบาง	ยีนด้อยแบบ sex-linked	อยู่ตำแหน่งเดียวกับลูติโน่
Cinnamon	สีเข้มเปลี่ยนเป็นน้ำตาล ตัวเขียวออกเหลืองนวล	ยีนด้อยแบบ sex-linked	ลูกแรกเกิดตาแดง แล้วค่อยเข้มขึ้น

ในตารางจะเห็นคำว่า sex-linked หลายช่อง คำนี้สำคัญมากเพราะเป็นตัวกำหนดว่านกตัวเมียจะเป็น split ได้หรือไม่ ผมจะอธิบายละเอียดในหัวข้อ split ด้านล่าง

ม๊องค์เขียวกับม๊องค์บลูต่างกันอย่างไร

ม๊องค์บลูคือนกม๊องค์ที่ยีนบลูไปตัดเม็ดสีเหลืองออกจากขนทั้งตัว เขียวเลยกลายเป็นฟ้า และเหลืองอ่อนที่ท้องกลายเป็นขาว นอกจากสีแล้ว นิสัย ขนาดตัว การกิน และการพูดไม่ต่างจากเขียวเลย

ถ้าดูใกล้ ๆ จะเห็นว่าหน้าและอกของบลูยังมีลายเกล็ดเทาเหมือนเขียว แต่พื้นจะเป็นขาวอมเทาแทนที่จะเป็นเทาอมเขียว ปีกบินจะเป็นน้ำเงินเข้มกว่าลำตัว และเมื่อนกโตเต็มวัยสีฟ้าจะเข้มขึ้นกว่าตอนเป็นลูกป้อนเล็กน้อย

ข้อที่มือใหม่ควรรู้คือ บลูเป็นยีนด้อยธรรมดา นกจะออกสีฟ้าได้ต้องได้ยีนบลูจากทั้งพ่อและแม่ ถ้าได้จากฝ่ายเดียวนกจะออกเขียว แต่พกยีนบลูไว้ในตัว ซึ่งนี่คือที่มาของนก "เขียว/บลู" ที่ราคาสูงกว่าเขียวธรรมดาเกือบเท่าตัว

ในเรื่องความแข็งแรง ผมเลี้ยงมาไม่เคยเห็นว่าบลูอ่อนแอกว่าเขียวอย่างมีนัยสำคัญ แต่ลูกป้อนบลูที่มาจากการผสมพี่น้องซ้ำหลายรุ่นอาจตัวเล็กหรือขนไม่สวย ซึ่งเป็นเรื่องของสายเลือด ไม่ใช่เรื่องของสี

ม๊องค์โอพาไลน์เป็นแบบไหน ทำไมราคาถึงสูง

ม๊องค์โอพาไลน์ (Opaline) คือนกที่ยีน Opaline ไปเปลี่ยนการกระจายของสีเข้มบนตัว ทำให้ลายเทาที่หน้าอกจางจนเกือบหาย ตัวสว่างขึ้น และหลังมีบริเวณสีอ่อนล้อมด้วยขนเข้มเป็นรูปตัว V ราคาสูงเพราะเป็นยีน sex-linked ที่เพาะให้ออกยาก และยังมีคนเพาะได้ไม่มากในไทย

Opaline บนตัวเขียวจะออกเป็นเขียวอมเหลืองสว่าง หน้าออกเหลืองชัด อกเป็นเหลืองนวลแทนที่จะเป็นเทาลายเกล็ด บางสายจะเห็นขนที่หลังเจือโทนส้มจาง ๆ ซึ่งเป็นเสน่ห์ที่คนชอบ Opaline ตามหากัน

ส่วน Blue Opaline คือนกที่มีทั้งยีนบลูและยีน Opaline ในตัวเดียว จะออกเป็นฟ้าพาสเทลอ่อน หน้าและอกขาวสะอาด ไม่มีลายเทาเลย นี่คือตัวที่ราคาแพงสุดในกลุ่ม Opaline เพราะต้องรวมยีน 2 ระบบเข้าด้วยกัน ปกติต้องใช้เวลาเพาะอย่างน้อย 2 รุ่น

ตอนเป็นลูกป้อนอายุ 3 ถึง 4 สัปดาห์ Opaline จะดูออกยากสำหรับคนไม่ชำนาญ เพราะขนยังไม่ขึ้นเต็ม ผมแนะนำให้ดูที่อกเป็นหลัก ถ้าอกไม่มีลายเกล็ดเทาตั้งแต่ขนแรกขึ้น โอกาสเป็น Opaline สูง

ลูติโน่ Turquoise Pallid และ Cinnamon แต่ละสีดูอย่างไร

4 สีนี้แยกกันได้จากจุดสังเกตหลัก คือ ลูติโน่ตัวเหลืองตาแดง Turquoise ฟ้าปนเขียว Pallid สีจางทั้งตัวแบบพาสเทล และ Cinnamon สีเข้มกลายเป็นน้ำตาล ผมจะไล่ทีละสีให้เห็นภาพ

ลูติโน่ (Lutino)

ลูติโน่คือนกที่ยีนไปตัดสีเข้มออกหมด เหลือแต่เหลืองล้วน ตาแดงชัดตั้งแต่เกิดจนโต ปีกบินและหางออกขาว เป็นสีที่โดดเด่นมากในกรง แต่ตาแดงทำให้นกไวต่อแสงจ้ากว่าปกติ ควรมีมุมร่มในกรงเสมอ

ถ้ารวมลูติโน่กับบลูในตัวเดียวจะได้ Albino คือตัวขาวล้วนตาแดง เป็นสีผสมที่ตลาดไทยเรียกกันติดปากว่า "ม๊องค์ขาว"

Turquoise

Turquoise คือยีนที่อยู่ตำแหน่งเดียวกับบลู แต่ตัดสีเหลืองออกไม่หมด นกเลยออกฟ้าอมเขียว ปีกและท้องยังมีเหลืองเจือ ถ้านกได้ยีน Turquoise 1 ข้างและบลู 1 ข้าง จะออกโทน Turquoise ที่ฟ้ากว่านิดหน่อย จุดนี้ทำให้ Turquoise เพาะง่ายกว่าสีอื่นถ้ามีบลูอยู่แล้ว

Pallid

Pallid คือญาติของลูติโน่ อยู่ตำแหน่งยีนเดียวกัน แต่ตัดสีเข้มออกแค่บางส่วน นกเลยออกเป็นเขียวอ่อนอมเหลือง ลายอกเบาบาง ตาตอนเกิดออกแดงแล้วค่อยเข้มขึ้นจนดูเกือบดำ Blue Pallid จะออกเป็นฟ้าอ่อนนวลที่หลายคนบอกว่าสวยกว่าบลูธรรมดา

Cinnamon

Cinnamon เปลี่ยนสีเข้มจากดำเทาเป็นน้ำตาล ตัวเขียวจะออกเขียวเหลืองนวล ปีกบินเป็นน้ำตาลอมเทาแทนน้ำเงิน Blue Cinnamon จะเป็นฟ้าอ่อนที่ปีกออกน้ำตาล ลูกแรกเกิดตาแดงเข้มแล้วเปลี่ยนเป็นดำใน 1 ถึง 2 สัปดาห์ ซึ่งเป็นวิธีที่ผมใช้แยก Cinnamon ออกจากเขียวธรรมดาตั้งแต่วันแรก

ข้อสังเกตคือ ลูติโน่ Pallid Cinnamon และ Opaline ล้วนเป็นยีน sex-linked ทั้งหมด ดังนั้นกฎเรื่อง split ของ 4 สีนี้จะเหมือนกัน และต่างจากบลูกับ Turquoise ที่เป็นยีนด้อยธรรมดา

split คืออะไร แล้วดูจากภายนอกได้ไหม

split คือนกที่มียีนสีซ่อนอยู่ในตัว 1 ข้าง แต่ไม่แสดงออกมาให้เห็น ภายนอกเลยดูเป็นเขียวธรรมดาทุกประการ ดูจากภายนอกไม่ได้เลย ต้องรู้จากพ่อแม่หรือจากลูกที่มันให้เท่านั้น

คนเพาะจะเขียนด้วยเครื่องหมาย / เช่น "เขียว/บลู" อ่านว่าเขียว split บลู หมายถึงนกตัวนี้เป็นสีเขียว แต่พกยีนบลูไว้ 1 ข้าง ถ้าจับคู่กับบลูหรือกับเขียว/บลูด้วยกันก็มีโอกาสได้ลูกบลู นี่คือเหตุผลที่ split มีราคาสูงกว่าเขียวธรรมดาทั้งที่หน้าตาเหมือนกันเป๊ะ

สำหรับยีนด้อยธรรมดาอย่างบลูและ Turquoise นกทั้งตัวผู้และตัวเมียเป็น split ได้ แต่สำหรับยีน sex-linked อย่าง Opaline ลูติโน่ Pallid และ Cinnamon จะมีกฎพิเศษ คือ มีแต่ตัวผู้เท่านั้นที่เป็น split ได้ ตัวเมียถ้ามียีนพวกนี้จะโชว์สีออกมาเลย ไม่มีคำว่าตัวเมีย split Opaline

เหตุผลคือนกตัวผู้มีโครโมโซมเพศแบบ ZZ ส่วนตัวเมียเป็น ZW ยีน sex-linked อยู่บน Z ตัวผู้มี Z 2 ข้าง ได้ยีน 1 ข้างก็ซ่อนไว้ได้ ตัวเมียมี Z ข้างเดียว ได้ยีนมาก็ต้องแสดงออกทันที ถ้ามีใครขาย "ตัวเมีย split Opaline" ให้คุณ แปลว่าคนขายไม่เข้าใจพันธุกรรม หรือไม่ก็ตั้งใจหลอก

ในตลาดจะเจอคำว่า "split แน่นอน" กับ "possible split" อีก 2 แบบ split แน่นอนคือมาจากคู่ที่พ่อหรือแม่ตัวหนึ่งเป็นสีนั้นเต็มตัว ลูกเขียวทุกตัวจึงพกยีนแน่ ๆ ส่วน possible split คือมาจากคู่เขียว/บลูสองตัว ลูกเขียวที่ออกมาอาจพกยีนหรือไม่พกก็ได้ ดูไม่ออก ราคาจึงควรต่ำกว่า split แน่นอน

ม๊องค์ครอสคืออะไร ต่างจาก split ตรงไหน

ม๊องค์ครอสเป็นคำที่ตลาดไทยใช้เรียกนกที่เกิดจากพ่อแม่คนละสี เช่น เขียวครอสบลู หมายถึงลูกที่ได้จากคู่เขียวกับบลู ส่วน split เป็นคำทางพันธุกรรมที่บอกว่านกพกยีนอะไรไว้แน่นอน ครอสจึงเป็นคำกว้างกว่า และไม่ได้รับประกันเสมอไปว่านกจะพกยีน

ปัญหาคือแต่ละคนใช้คำว่าครอสไม่เหมือนกัน บางคนหมายถึงเขียว/บลูที่ split แน่นอน บางคนหมายถึง possible split บางคนใช้เรียกนกสีผสมอย่าง "บลูครอส Opaline" ที่จริง ๆ ควรเรียกว่า Blue Opaline พอเจอคำนี้ให้ถามคนขายกลับ 2 คำถามเสมอ

1. พ่อสีอะไร แม่สีอะไร ถ้าตอบไม่ได้ ให้คิดราคาแบบเขียวธรรมดา
2. เป็น split แน่นอนหรือ possible split ถ้ามีพ่อหรือแม่ตัวหนึ่งเป็นบลูเต็มตัว จึงจะเรียกว่าแน่นอน

อีกความหมายที่คนใช้กันคือ ครอส = นกที่รวมยีน 2 อย่างในตัวเดียว ซึ่งในภาษาคนเพาะเรียกว่า combination เช่น Blue Opaline, Turquoise Cinnamon, Blue Pallid นกกลุ่มนี้แพงจริงและเพาะยากจริง แต่ต้องมีสีให้เห็นชัดเจน ไม่ใช่นกเขียวที่บอกว่า "ครอส 3 สี" โดยไม่มีอะไรยืนยัน

ผมขอสรุปให้จำง่าย คือ split บอกว่านกพกยีนอะไร ครอสบอกแค่ว่าพ่อแม่คนละสี ถ้าจะจ่ายแพงให้จ่ายกับคำว่า split ที่ระบุพ่อแม่ได้ ไม่ใช่จ่ายกับคำว่าครอสลอย ๆ

จับคู่สีไหนแล้วได้ลูกสีอะไร

คำตอบสั้น ๆ คือ บลูกับบลูได้บลูทั้งหมด เขียวกับบลูได้เขียว/บลูทั้งหมด และเขียว/บลูกับบลูได้บลูประมาณครึ่งหนึ่ง ส่วนยีน sex-linked จะขึ้นกับว่าฝ่ายไหนเป็นตัวผู้ ตารางนี้ผมทำไว้ใช้เองที่ฟาร์ม เอาไปเทียบได้เลย

พ่อ x แม่	ลูกที่คาดได้ (ค่าเฉลี่ย)
เขียว x บลู	เขียว/บลู 100%
เขียว/บลู x บลู	บลู 50% เขียว/บลู 50%
เขียว/บลู x เขียว/บลู	บลู 25% เขียว/บลู 50% เขียวธรรมดา 25% (เขียว 2 แบบดูไม่ออก)
บลู x บลู	บลู 100%
บลู x Turquoise	Turquoise โทนฟ้า 100%
ผู้ Opaline x เมียเขียว	ลูกเมีย Opaline ทั้งหมด ลูกผู้ เขียว/Opaline ทั้งหมด
ผู้เขียว x เมีย Opaline	ลูกผู้ เขียว/Opaline ทั้งหมด ลูกเมีย เขียวธรรมดาทั้งหมด
ผู้ เขียว/Opaline x เมีย Opaline	ลูกผู้ Opaline 50% split 50% ลูกเมีย Opaline 50% เขียว 50%
ผู้ เขียว/Opaline x เมียเขียว	ลูกผู้ split 50% เขียว 50% ลูกเมีย Opaline 50% เขียว 50%

ตัวเลขในตารางเป็นค่าเฉลี่ยทางทฤษฎี ในชีวิตจริงนกม๊องค์ออกไข่ครอกละ 4 ถึง 7 ฟอง ครอกเดียวอาจได้บลู 3 ตัวหรือไม่ได้เลยก็ได้ ต้องดูหลายครอกถึงจะเห็นสัดส่วนตามตาราง

แถวที่ผมชอบที่สุดคือ ผู้ Opaline x เมียเขียว เพราะได้ลูกเมีย Opaline ทุกตัวโดยไม่ต้องรอ 2 รุ่น ใครมีตัวผู้ Opaline ดี ๆ 1 ตัวก็เริ่มสายได้เลย ส่วนกฎของลูติโน่ Pallid และ Cinnamon ใช้ตารางเดียวกับ Opaline ได้เลย แค่เปลี่ยนชื่อสี

ข้อควรระวังคือ Turquoise กับบลูอยู่ตำแหน่งยีนเดียวกัน จับคู่กันจึงได้ Turquoise ได้ทันทีตามตาราง แต่ Turquoise กับเขียวธรรมดาจะได้แค่เขียว/Turquoise ทั้งหมด ไม่ได้ Turquoise เลยแม้แต่ตัวเดียว

ราคานกม๊องค์แต่ละสีในตลาดไทยช่วงนี้

ราคาลูกป้อนนกม๊องค์ช่วงนี้เริ่มจากเขียวธรรมดา 5,000 ถึง 9,000 บาท ไปจนถึงสีผสมอย่าง Blue Opaline ที่ 20,000 ถึง 40,000 บาท ตัวเลขทั้งหมดเป็นช่วงกว้างเพราะราคาขึ้นลงตามฤดู ความเชื่อง และพันธุกรรมของพ่อแม่

สี / สถานะ	ราคาลูกป้อนโดยประมาณ (บาท)	หมายเหตุ
เขียวธรรมดา	5,000 ถึง 9,000	เหมาะกับคนเลี้ยงตัวแรก
เขียว split (เขียว/บลู, เขียว/Opaline)	10,000 ถึง 16,000	ต้องระบุพ่อแม่ได้
บลู	15,000 ถึง 25,000	สีที่ขายดีที่สุดรองจากเขียว
Opaline, Turquoise, ลูติโน่	20,000 ถึง 40,000	ตัวเมีย Opaline มักแพงกว่าตัวผู้เล็กน้อย
สีผสม (Blue Opaline, Albino, Blue Pallid)	20,000 ถึง 40,000 ขึ้นไป	ขึ้นกับความหายากของสายในช่วงนั้น

ช่วงที่นกออกลูกเยอะ คือหลังหน้าหนาวไปจนถึงต้นหน้าร้อน ราคาจะอ่อนตัวลง ส่วนช่วงปลายปีที่ลูกป้อนน้อยราคาจะขยับขึ้น 1,000 ถึง 3,000 บาทได้ง่าย ๆ นกที่ป้อนมือจนเชื่องมาก ขึ้นมือ ทำ step up ได้ จะแพงกว่านกที่เพิ่งหย่านมและยังไม่คุ้นคน

ราคาที่ผิดปกติเกินไปทั้ง 2 ทางให้ระวัง บลู 8,000 บาทมักมีอะไรซ่อนอยู่ เช่น นกป่วย นกโตแล้ว หรือไม่ใช่บลูจริง ส่วนเขียว "ครอส 3 สี" ราคา 20,000 บาทโดยไม่รู้พ่อแม่ก็เป็นการจ่ายค่าคำพูดเปล่า ๆ

เลี้ยงตัวแรกควรเลือกสีไหนดี

ถ้าเลี้ยงเป็นเพื่อนตัวแรก ผมแนะนำเขียวธรรมดาหรือเขียว split เพราะราคาเข้าถึงได้ แข็งแรง และความน่ารักไม่ต่างจากสีแพงเลย ส่วนถ้าตั้งใจจะเพาะต่อ ให้เริ่มจากบลูตัวผู้ 1 ตัวกับเขียว/บลูตัวเมีย 1 ตัว จะได้ลูกบลูให้ตื่นเต้นตั้งแต่ครอกแรก

สีไม่ได้ทำให้นกฉลาดขึ้นหรือพูดเก่งขึ้น นกม๊องค์พาราคีทเขียวราคา 6,000 บาทที่ถูกป้อนมาดี เล่นด้วยทุกวัน จะพูดได้และเชื่องกว่า Blue Opaline ราคา 35,000 บาทที่ถูกทิ้งไว้ในกรงคนเดียวแน่นอน ผมเห็นแบบนี้มาเยอะมากจนพูดได้เต็มปาก

สิ่งที่ควรดูมากกว่าสีตอนเลือกลูกป้อน คือ ตาใสไม่มีขี้ตา จมูกแห้ง ขนขึ้นสม่ำเสมอ ขอบเล็บและปากไม่ผิดรูป และนกต้องกระตือรือร้นเวลามีคนเข้าใกล้ ถ้านกซึม กินน้อย หรือหายใจแรง อย่าซื้อไม่ว่าสีจะสวยแค่ไหน

สุดท้าย ไม่ว่าจะเรียกม็องค์ หรือ Quaker Parrot ตามแบบฝรั่ง นกตัวเดียวกันนี้อยู่กับเราได้ 20 ถึง 30 ปี สีที่เลือกวันนี้จะอยู่ในบ้านเรานานกว่ารถ 1 คัน เลือกตัวที่แข็งแรงและถูกใจจริง ๆ ไม่ต้องรีบตามกระแสสีที่กำลังฮิต